Słowackie Kopalnie Opalu

to miejsce niedaleko Preszowa o znaczeniu międzynarodowym, gdzie wydobywano i wydobywa się Opal słowacki

Treść

  • 1 Położenie
  • 2 Obszary górnicze
  • 3 Historia
  • 4 Teraźniejszość
  • 5 Minerały
  • 6 Fauna
  • 7 Flora
  • 8 Mapy
  • 9 Zdjęcia kopalni opalu powierzchnia
  • 10 Zdjęcia kopalni opalu podziemia
  • 11 Wykorzystanie
  • 12 Udostępnione kopalnie na Słowacji
  • 13 Linki zewnętrzne
  • 14 Inne projekty

Położenie

Słowackie Koplanie Opalu znajdują się we Wschodniej Słowacji, w paśmie Gór Slańskich, nad miejscowością Červenica. Są ograniczone powierzchnią obszaru ochrony złóż Červenica I  służącym do ochrony złóż opalu i mają powierzchnię 10 987 778,00 m2.    Obszar wydobycia Červenica znajduje się w obszarze ochrony złóż Červenica I – opal szlachetny i ma powierzchnię 998 332,41m2.

Obszary górnicze

Te obszary górnicze były wynajmowane po roku 1823 i przeznaczone na prywatną działalność gospodarczą. Zasięg terytorialny opisany w punkcie 4. rozporządzenia z roku 1823.

  • Predbaňa, Libanka, Stráne, Stredná i Nižná Bučina, Libanka przy Orlovskej Studni    329 335 m2
  • Šimonka, Šimonka-Laz   51 400 m2
  • Dubník    45 662 m2
  • Čolo          6 177 m2
  • Lúčina       4 003 m2
  • Paseky      3 960 m2
  • Kunderov  3 600 m2
  • Remety     7 200 m2

Historia

Słowackie Kopalnie Opalu, starsze nazwy: Dubníckie Kopalnie, Kopalnie Opalu w Dubníku, w drugiej połowie XIX. wieku w użyciu była także nazwa Červenicko-dubníckie Kopalnie Opalu węg. A Vörösvágás – dubniki opálbányak, lub Vörösvágás Dubniker Opálgruben). Pierwsza pisemna wzmianka o wsi Červenica, związana z opalem pochodzi z roku 1409. Kopalnie były znane na całym świecie już od końca XVI. wieku dzięki opalowi szlachetnemu, który był tu wydobywany. Możliwe, że opal wydobywanu tu już w czasach rzymskich. Opal słowacki wyjątkowo polubili członkowie rodziny cesarza NapoleonaCesarzowa Józefina nosiła najsławniejszy opal „Burning of Troi“. Największy opal o nazwie „Arlekin“ znaleziono w roku 1775 i był wyceniony na 700 tysięcy guldenów holenderskich. Dziś znajduje się w muzeum przyrodniczym w Wiedniu.

Okres największego rozkwitu kopalnie opalu odnotowały za czasów rodziny wiedeńskiego jubilera Samuela Johanna Nepomuka Goldschmidta, który zamieszkał w osadzie Dubnik. Słowackie Kopalnie Opalu aż do odkrycia złóż w Meksyku i Australii w XIX. wieku były jedynym miejscem wydobycia opalu na świecie. Po wojnie z powodu złej sytuacji ekonomicznej zakończono wydobycie w Republice Czechosłowackiej.

Dzieje kopalni opalu do roku 1922 udokumentował znany słowacki historyk, muzeolog i popularyzator nauki Štefan Butkovič w książce Historia słowackiego opalu szlachetneho z Dubníka [História Slovenského drahého opálu z Dubníka]. Złoty wiek kopalni opalu niedaleko miejscowości Červenica przypomina odnowione wejście do sztolni Jozef.

Teraźniejszość

Po roku 1989 powstało kilka podmiotów, które starają się wykorzystywać to miejsce w celach komercyjnych,czy to w formie wznowienia wydobycia opalu, czy też rozwoju turystyki. 19. maja 2010 została w Preszowie założona firma Opálové bane Libanka, s.r.o. Spółka otrzymała pozwolenie na działalność górniczą – wydobycie opalu w obszarze wydobycia Červenica w maju 2012, po czym w październiku tego samego roku nastąpiło rozpoczęcie wydobycia odkrywkowego opalu szlachetnego na hałdzie Viliam pod nazwą Monika. Stało się to po przeszło 90. latach od ukończenia wydobycia przez ostatniego najemcę, francuskie konsorcjum Bittner-Belangenay.

W Krajskim muzeum w Preszowie została otwarta stała ekspozycja opalu słowackiego, poświęcona dziejom kopalni opalu i ich teraźniejszości. Wystawa jest udostępniona dla zwiedzających od 6. czerwca 2016. Podziemie Słowackich Kopalni Opalu zostało udostępnione do zwiedzania 1. czerwca 2015 przez sztolnię Jozef, zwiedzanie kopalni odbywa się całorocznie.

11. października 2016 w Urzędzie własności przemysłowej Republiki Słowackiej [Úrad priemyselného vlastníctva SR] zostało zarejestrowane Świadectwo geograficznego oznaczenia pochodzenia opal słowacki, a 10. listopada 2016 takie samo świadectwo zostało zarejestrowane w WIPO – Światowej Organizacji Własności Intelektualnej (World Intellectual Property Organization), pod numerem rejestracyjnym 1061.

Minerały

Około 500m od osady Dubník znajduje się złoże rtęci Dubník – Hg rudy. Cynabaryt był pierwszym minerałem, kótry zaczęto wydobywać na tym terenie. Wydobycie przebiegało od XV. do końca XVIII. wieku. W roku 2002 zakończono zadanie pn. Kompleksowa inwentaryzacja zamkniętego złoża Dubník – złoże rtęciowe. Cynabaryt znajduje się tutaj w formie impregnacji z pirytem i markasytem oraz w postaci żyłek grubości do 1,5 mm. Opalowi, który był wydobywany we wspomnianych obszarach górniczych, towarzyszyły minerały takie jak hialit, markasyt, antymonit, limonit, alunogen, baryt, melanteryt, kašparit [minerał z grupy siarczanów, pickeringit z zawartością kobaltu, nazwany na cześć czeskiego mineraloga J.Kašpara], halotrychit i inne.

Fauna

Częścią Słowackich Kopalni Opalu jest obszar chroniony Kopalnie Dubníckie, który został w roku 1964 ustanowiony w celu ochrony nietoperzy. Obecnie kopalnie opalu są domem około 4000 osobników nietoperzy. W obszarze ochrony złóż Červenica hibernuje 11 gatunków: Podkowiec duży – Rhinolophus ferrumequinum, Podkowiec mały – Rhinolophus hipposideros, Nocek duży – Myotis myotis, Nocek orzęsiony – Myotis emarginatus, Nocek wschodni – Myotis Blythii, Nocek rudy – Myotis daubentonii, Nocek łydkowłosy – Myotis dasycneme, Nosek wąsatek – Myotis mystacinus, Mopek zachodni – Barbastella barbastellus, Gacek brunatny – Plecotus auritus, Mroczek późny – Eptesicus.

Flora

Kopalnie opalu są częścią pogórza Góry Slańskie, według podziału fitogeograficznego zaliczamy je do działu flory zachodniokarpackiej (Carpaticum occidentale) do poddziału flory przedkarpackiej (Praecarpaticum). W warunkach ekstremalnych, na grzbietach górskich, znajdziemy kwaśne buczyny wzbogacone obecnością wrońca widlastego, bielistki siwej i borówki czarnej. Dla całego terenu charakterystyczne są różne rodzaje storczykowatych rosnące w rozproszeniu. Cenne są na przykład goryczka trojeściowa, firletka kwiecista i moszenki południowe. Ozdobą szczytu Šimonka jest tojad dzióbaty, podobny do tojadu mocnego.

Mapy

Zdjęcia kopalni opalu, powierzchnia

Zdjęcia kopalni opalu, podziemia

  Wózek górniczy – ekspozycja

  Podziemie sztolni Jozef – brama

  Zatopiony poziom Viliam

Wykorzystanie

Kopalnie są dziś często wykorzystywane w celach rekreacyjnych. Dla mniej żądnych przygód część najpiękniejszych podziemi zmieniła się w udostępnione do zwiedzania kopalnie ze sztucznym oświetleniem, klatkami schodowymi i chodnikami umożliwiającymi ich przemierzanie nakładem minimalnego wysiłku. Kopalnie są też wykorzystywane w leczeniu schorzeń dróg oddechowych metodą tzw. speleoterapii.

Udostepnione kopalnie na Słowacji

Sztolnia Bartolomej, Sztolnia Glanzenberg, Koplania Starovšechsvätých, Medvedia štôlňa, Kopalnia Cigeľ, Słowackie Kopalnie Opalu

Linki zewnętrzne

  1. http://www.hbu.sk/sk/Chranene-loziskove-uzemia/Kosice.alej
  2. Zemepisné označenia výrobkov : Slovenský opál. Vestník Úradu priemyselného vlastníctva SR (Banská Bystrica: ÚPV SR), 2016-11-02, roč. 2016, čís. 11, s. 251 – 253. Dostupné online [cit. 2017-01-09]. ISSN 2453-7551.
  3. https://sk.wikipedia.org/wiki/Slovensk%C3%BD_op%C3%A1l
  4. http://www.hbu.sk/sk/Dobyvacie-priestory/Kosice.alej
  5. ttp://www.minv.sk/?statny-ustredny-bansky-archiv
  6. http://www.ozdinminerals.com/kultoveMineraly/SR/OpaldrahyDubnik1.htm
  7. https://books.google.sk/books/about/Hist%C3%B3ria_slovensk%C3%A9ho_drah%C3%A9ho_op%C3%A1lu_z.html?id=tA7YGwAACAAJ&redir_esc=y

Inne projekty

Towarzystwo Górnicze „Slovakia opal“ jest stowarzyszeniem osób interesujących się górnictwem.

Towarzystwo zrzesza górników, fachowców ds. górnictwa ze świata nauki, badań, szkolnictwa, jak też emerytów i sympatyków górnictwa, którzy interesują się górnictwem ogólnie, ze szczególnym uwzględnieniem górnictwa w północnej części Gór Slańskich i ich okolic, jego historią, teraźniejszością i perspektywami na przyszłość.

Misją towarzystwa jest przywrócenie, podtrzymywanie i rozwijanie ponad stuletniej tradycji zwyczajów górniczych, organizowanie spotkań członków w celu rozwijania wiedzy o górnictwie, udział w organizacji imprez propagujących region górniczy w kraju i za granicą. Rozwijanie współpracy z innymi towarzystwami, firmami i organizacjami o charakterze górniczym w kraju i za granicą. Publikacje o historii i stanie obecnym regionu górniczego, przy czym stara się zachować górski charakter krajobrazu i upiększać go.